Jak czosnek trafił do Polski

Czosnek (Allium sativum) pochodzi prawdopodobnie z zachodniej i środkowej Azji. Był znany i uprawiany w starożytnym Egipcie, Palestynie, Grecji, Rzymie, Chinach i Indiach. Starożytni Egipcjanie podawali czosnek niewolnikom wznoszącym piramidy dla wzmocnienia ich zdrowia i siły. Już Hipokrates odkrył lecznicze właściwości czosnku i zalecał go w chorobach nowotworowych. W średniowiecznej Europie główki oraz bukiety kwitnącego czosnku wieszano nad drzwiami domów, aby odstraszały wampiry i czarownice. W tym czasie warzywo to trafiło też do Polski za sprawą kupców lub Tatarów. Obecnie czosnek występuje w ok. 300 gatunkach rosnących w strefie umiarkowanej półkuli północnej.

W Polsce rośnie dziko 12 gatunków, a uprawia się siedem m.in.: czosnek zwyczajny, niedźwiedzi, dęty, górski, ozdobny.

Za co cenimy czosnek?

Czosnek jest nie tylko warzywem i cenioną przyprawą, ale przede wszystkim rośliną leczniczą. Działa jak silny przeciwutleniacz, chroniący organizm przed działaniem wolnych rodników; pełni funkcję naturalnego antybiotyku niszczącego bakterie chorobotwórcze, wspomaga metabolizm tłuszczów. Czosnek składa się w większości z wody (60%) oraz węglowodanów (33%). Jednak dwa ząbki, które przeważnie zjadamy (ok. 5g), dostarczają nam jedynie 7 kcal. Za lecznicze właściwości i charakterystyczny, ostry zapach czosnku, pojawiający się po jego zmiażdżeniu, odpowiadają znajdujące się w czosnku olejki eteryczne oraz lotne i organiczne związki siarkowe: allina, skordynina A i B oraz allicyna. Allicyna działa jak silny antybiotyk, silniejszy od penicyliny. Bakteriobójcze i grzybobójcze działanie allicyny ujawnia się, gdy zmiażdżymy ząbki czosnku i odstawimy na ok. 10 minut, aby nastąpił odpowiedni wzrost stężenia allicyny. Najlepiej jeść je na surowo, ale krótkie, 5-minutowe gotowanie czosnku nie pozbawia go właściwości bakteriobójczych. Do rozdrabniania i miażdżenia czosnku najlepiej używać drewnianych przyborów kuchennych, gdyż krojenie go metalowym nożem powoduje zmniejszenie jego właściwości zdrowotnych.

Składniki odżywcze czosnku można znaleźć tutaj.

Ze względu na specyficzny zapach czosnku rzadko jadamy go na surowo. Spożywanie czosnku w tej postaci lub dwóch ząbków dziennie wystarczy, aby cieszyć się przez długie lata dobrym zdrowiem i zapobiec wielu groźnym chorobom. Moc czosnku w tej dziedzinie jest zadziwiająca:

  • pomaga zwalczyć infekcję

Dzięki związkom siarkowym i olejkom eterycznym czosnek bardzo skutecznie zapobiega infekcjom wirusowym układu oddechowego. Ułatwia odkrztuszanie, rozgrzewa, obniża gorączkę, udrażnia drogi oddechowe.

  • chroni przed zawałem i udarem

Czosnek ma właściwości przeciwzakrzepowe, działając na śródbłonek naczyniowy powoduje rozkurcz naczyń krwionośnych, poprawia ich elastyczność i usprawnia przepływ krwi.

  • wspomaga trawienie

Czosnek przyśpiesza wydzielanie żółci, usprawnia pracę jelit i tym samym zapobiega powstawaniu wzdęć.

  • niszczy pasożyty jelit

Czosnek bardzo skutecznie zwalcza pasożyty układu pokarmowego: owsiki, glisty i tasiemce.

  • hamuje rozwój bakterii

Jest doskonałym naturalnym antybiotykiem. Hamuje rozwój najbardziej niebezpiecznych bakterii: gronkowca złocistego, paciorkowca, pałeczek okrężnicy. W przeciwieństwie do antybiotyków czosnek nie ma działań ubocznych, nie niszczy naturalnej flory bakteryjnej.

  • działa antynowotworowo (rak żołądka, okrężnicy i jelita grubego).

Czosnek niszczy bytujące w żołądku bakterie Helicobacter pylori, odpowiedzialne za nowotwory przewodu pokarmowego, oraz stymuluje układ immunologiczny do zwalczania komórek nowotworowych.

Czosnek to prawdziwy eliksir młodości

Nie tylko zwalcza wolne rodniki, ale również hamuje powstawanie nowych, przez co opóźnia procesy starzenia się organizmu. Zawiera w swoim składzie bogactwo witamin i minerałów ważnych dla młodzieńczego wyglądu skóry. Poprawiając krążenie krwi, zapobiega powstawaniu żylaków i pajączków na skórze.

Ponadto czosnek obniża poziom cukru we krwi, oraz ciśnienie krwi, leczy bóle głowy i ułatwia zasypianie, a także łagodzi świąt po ukąszeniu owadów

Czosnek jest niezastąpionym dodatkiem i przyprawą do tłustych mięs i wędlin, zup, sosów, kiszonek, przetworów warzywnych, i past do smarowania pieczywa. Warto spróbować również czosnku marynowanego w occie, lub w ziołach, który jest świetnym dodatkiem do wędlin, sałatek i pieczonych mięs. Godna polecenia jest nalewka czosnkowa, którą można łatwo przygotować w domu. Ma ona zbawienny wpływ na obniżenie ciśnienia i stężenia cholesterolu we krwi oraz łagodzenie bóli reumatycznych.

Polubmy czosnek, nie zważając na jego smak i zapach a odwdzięczy się swoimi prozdrowotnymi właściwościami.

“”

mgr inż. Teresa Sabat

Zakład Uprawy i Nawożenia Roślin Ogrodniczych, Instytutu Ogrodnictwa w Skierniewicach
Absolwentka wydziału Ogrodniczego, SGGW AR w Warszawie. Pracownik Instytutu Ogrodnictwa w Skierniewicach, Zakładu Uprawy i Nawożenia Roślin Ogrodniczych. Specjalizuje się w agrotechnice roślin warzywnych, w szczególności warzyw gruntowych uprawianych metodami ekologicznymi.